Χριστούγεννα στις γειτονιές

Posted by: Maria Atalanti

Published on: 18/12/2023

Back to Blog

 

Οι χριστουγεννιάτικες γιορτές έχουν πολλές όψεις. Είναι τα θρησκευτικά Χριστούγεννα, είναι τα οικογενειακά Χριστούγεννα, είναι τα Χριστούγεννα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης, είναι τα Χριστούγεννα του καταναλωτισμού, είναι τα Χριστούγεννα των φώτων και της λάμψης. Υπάρχουν πολλές μορφές και πολλές εκφράσεις αυτού του θεσμού που σε άλλους φέρνουν χαρά και σε άλλους θλίψη. Όμως θεωρώ, έχει σημασία να καταθέτουμε τις ποιοτικές στιγμές που ζήσαμε κάποιες από αυτές τις μέρες. Έτσι και εγώ αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας, μερικές ιδιαίτερες εμπειρίες στα στενά δρομάκια της εντός των τειχών Λευκωσίας.

Η πόλη μου, η Λευκωσία, για όσους δεν το γνωρίζουν, είναι μια αρχαιότατη πόλη, για χίλια χρόνια πρωτεύουσα της Κύπρου. Πέρασε από κατακτητές, από πόλεμους και σφαγές, που άφησαν πίσω τους τα μνημεία και τα  σημάδια τους. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι τα βενετσιάνικα κυκλικά τείχη, με τους καρδιόσχημους προμαχώνες που περικλείουν εκείνο που αποκαλούμε Παλιά Πόλη. Η πόλη αυτή είναι μοιρασμένη από το 1963 και διαχωρισμένη με την «πράσινη γραμμή», που σαν χαρακιά ξεχωρίζει τον ελληνοκυπριακό από το τουρκοκυπριακό τομέα. Και όσο πιο κοντά είναι κάποιος σε αυτή τη χαρακιά, τόσο περισσότερο γνωρίζει την αυθεντική πόλη και τόσο περισσότερο εμπειράται την τραγωδία αυτού του τόπου.

Το 1974, με την εισβολή των Τούρκων, οι κάτοικοι της Παλιάς Πόλης, που τα σπίτια τους γειτνίαζαν με την «πράσινη γραμμή», τα εγκατέλειψαν  και έφυγαν νοτιότερα, σε άλλα προάστεια της Λευκωσίας. Η περιοχή άρχισε να μοιάζει με πόλη φάντασμα και οι οικοδομές, καθώς περνούσαν τα χρόνια, είχαν αρχίσει να καταρρέουν.  Εκείνη την εποχή η Λευκωσία είχε ένα εμπνευσμένο δήμαρχο, τον Λέλλο Δημητριάδη, που αφού κατάφερε να εξασφαλίσει ευρωπαϊκά και διεθνή κονδύλια και να απαλλοτριώσει αριθμό εγκαταλειμμένων σπιτιών, τα αναπαλαίωσε και αναβίωσε δύο γειτονιές της πόλης, την Χρυσαλινιώτισσα και τον Άγιο Κασσιανό. Νέοι κάτοικοι ήρθαν στη περιοχή και οι δρόμοι άρχισαν να έχουν ζωή.

Εγώ ήμουν υπάλληλος στο Δήμο Λευκωσίας και σε κάποιο στάδιο μέσα στα καθήκοντά μου ήταν να διαχειρίζομαι τις κατοικίες αυτές μαζί με άλλους συναδέλφους και μια επιτροπή από δημοτικούς συμβούλους. Ήταν παραμονές Χριστούγεννων του 2001 ή του 2002, όταν για πρώτη φορά ο πρόεδρος της επιτροπής, Νίκος Νουρής,  εισηγήθηκε να πάμε να επισκεφθούμε τις περιοχές αυτές και να ευχηθούμε στους κατοίκους και εργαζόμενους, εκ μέρους του δήμου, χαρούμενες γιορτές.

Η μέρα που ορίσαμε ήταν ασυνήθιστα κρύα για την Κύπρο. Γύρω στους 5 βαθμούς κελσίου η υψηλότερη θερμοκρασία. Σχεδόν κανείς δεν ήρθε από τους δημοτικούς συμβούλους αλλά ούτε και από τους υπαλλήλους. Ήμασταν μόνο τρεις: Ο πρόεδρος, Νίκος Νουρής, η Ήβη Κανάρη, σύμβουλος και εγώ. Φορέσαμε τα χοντρά μας ρούχα και περπατούσαμε στα στενά δρομάκια της πόλης. Τα συναισθήματα που με γέμιζαν,  δεν ξέρω πώς να το περιγράψω, όμως ένοιωθα μέσα μου μια μαγεία, σαν να βρισκόμουν σε μια άλλη εποχή.

Υπήρχαν κάποια παλιά ξυλουργεία, κάπου οι άνθρωποι είχαν ανάψει μια πρόχειρη φωτιά για να ζεσταθούν και εμείς τους πλησιάζαμε για να τους ευχηθούμε. Μας κοίταζαν περίεργα και κάποιος μάλιστα μας ρώτησε αν θέλαμε βοήθεια! Θυμάμαι πως είχαμε μπει και σε κάποιο, ας πούμε καφενείο, που μια κοπέλα καθόταν και κουβέντιαζε με ένα άνδρα και τους τρομάξαμε τόσο πολύ με την παρουσία μας, που δεν κατάλαβαν λέξη από ότι τους είπε ο Νίκος Νουρής, εκ μέρους του Δήμου Λευκωσίας. Μας κοίταζαν κατάπληκτοι. Τόσο ξένο τους φαινόταν όλο αυτό. Άσχετα όμως από αυτή την αντίδραση ήταν η πρώτη φορά που ένοιωσα να συνδέομαι τόσο πολύ με την παλιά πόλη και τους κατοίκους της.

Τα επόμενα Χριστούγεννα αποφασίσαμε να οργανωθούμε. Ανάμεσα στα έργα που είχαν ολοκληρωθεί στα πλαίσια της αναβίωσης αυτών των περιοχών ήταν και ένα πολυκέντρο που ονομάζεται Πολυεργαστηριακό. Εκεί υπήρχαν μερικά μαγαζιά που νοικιάζαμε σε τεχνίτες –  καλλιτέχνες και ένα μικρό καφενείο, που το διαχειριζόταν μια Ισλανδή που ζούσε για χρόνια στην Κύπρο: η Ίνκα. Οργανώσαμε λοιπόν μια μικρή γιορτή με χριστουγεννιάτικά εδέσματα και ζεστό κρασί που ετοίμασε η Ίνκα. Καλέσαμε και μια χορωδία με παιδιά, τους Μικρούς Εθελοντές, που ήταν μια εξαιρετική ομάδα μαζί με το δάσκαλό τους, ο οποίος έπαιζε κιθάρα.

Παράλληλα και σχεδόν χωρίς κανένα προϋπολογισμό, ετοιμάσαμε μικρές κάρτες με ευχές που φτιάξαμε μόνοι μας στον υπολογιστή, ένα αναμνηστικό δίπλωμα για όλα τα παιδιά που συμμετείχαν, υπογεγραμμένο από τον τότε δήμαρχο Μιχαλάκη Ζαμπέλα και μικρά δωράκια για να χαρίσουμε στους κατοίκους της περιοχής. Όλος ο προϋπολογισμός μας θυμάμαι, ήταν μόλις εκατό ευρώ.

Εκείνη την πρώτη χρονιά της οργανωμένης εκδήλωσης, έκανε και πάλι κρύο. Ήταν αργά το απόγευμα και έβρεχε. Εκτός από τη δική μας ομάδα παρόντες ήταν ο δήμαρχος Μιχαλάκης Ζαμπέλας με την γυναίκα του, ο τέως δήμαρχος Λέλλος Δημητριάδης, δημοτικοί σύμβουλοι και κόσμος από τη περιοχή. Τα παιδιά τραγούδησαν χριστουγεννιάτικα τραγούδια, τους δώσαμε τα διπλώματά τους, φάγαμε τα νόστιμα εδέσματα, ήπιαμε το κρασί και σαν τελείωσε η γιορτή και ήρθε η ώρα να αρχίσουμε τις επισκέψεις στα σπίτια της περιοχής, η βροχή σταμάτησε.

Περπατούσαμε στα στενά, νοτισμένα και άδεια δρομάκια της Παλιάς Πόλης, με τα χαμηλά παραδοσιακά σπίτια και τον διακριτικό φωτισμό, μια πομπή με χαρούμενα παιδιά που έτρεχαν μπροστά, πίσω ο δήμαρχος Μιχαλάκης Ζαμπέλας τραβώντας ένα καροτσάκι – παιχνίδι, φορτωμένο με τα δώρα και πιο πίσω όλοι εμείς. Τα παιδιά κτυπούσαν τις κλειστές πόρτες και μόλις αυτές άνοιγαν, με τους κατοίκους να μας κοιτάζουν έκπληκτοι, αρχίζαμε όλοι μαζί να λέμε τα κάλαντα. Ύστερα ένα από τα παιδιά ή και ο ίδιος ο Δήμαρχος τους έδιναν το δωράκι τους, τους ευχόμαστε και φεύγαμε για το επόμενο σπίτι.

Οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής ήταν ηλικιωμένοι, ξεχασμένοι και μόνοι. Η παρουσία μιας τόσο χαρούμενης συντροφιάς τους έδινε μεγάλη χαρά, ιδιαίτερα εκείνη την πρώτη χρονιά, που δεν το περίμεναν με τίποτα. Ανάμεσά τους ήταν και η κυρία Μαρία Παπαδοπούλου, μια σημαντική προσωπικότητα και κοινοτάρχης της περιοχής, που παρέμεινε μετά την Τουρκική εισβολή και στήριζε τους υπόλοιπους κατοίκους. Όταν την επισκεφθήκαμε ήταν άρρωστη στο κρεβάτι. Μπήκαμε όσοι χωρούσαμε στο δωμάτιο της και της είπαμε τα κάλαντα. Μας ευχαρίστησε από καρδιάς. Μέχρι την επόμενη χρονιά είχε ήδη φύγει από τη ζωή.

Όπως περπατούσαμε στα δρομάκια της Παλιάς Πόλης περνούσαμε και από τις εκκλησίες της Χρυσαλιννιώτισσας και του Αγίου Κασσιανού. Δυο πολύ παλιές εκκλησίες με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και κατανυχτική ατμόσφαιρα. Σταματούσαμε και εκεί και λέγαμε τα κάλαντα.

Η εκκλησία του Αγίου Κασσιανού βρίσκεται ακριβώς πάνω στη πράσινη γραμμή, πλάι στο συρματόπλεγμα. Δίπλα υπάρχει ένα φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς, επανδρωμένο με νεαρούς στρατιώτες. Μέσα στο σκοτάδι της νύχτας και πίσω από το φυλάκιο, μπορούσε κανείς να διακρίνει την εγκατάλειψη και αθλιότητα της νεκρής ζώνης, του διαχωρισμού των δύο πλευρών της πόλης μας.  Σταματούσαμε για να τραγουδήσουμε και να δώσουμε το μικρό δωράκι μας. Ήταν μια πολύ ευχάριστη νότα για εκείνα τα παιδιά, σε εκείνο το μοναχικό φυλάκιο, μακριά από την λάμψη και τα φώτα της πόλης.

Πέραν από τους ηλικιωμένους και τους στρατιώτες, μας άνοιγαν τα σπίτια τους οι κάτοικοι που ζούσαν στις αναπαλαιωμένες οικοδομές του Δήμου. Οι δικοί μας ένοικοι, όπως τους λέγαμε. Η πιο μαγική στιγμή ήταν όταν άνοιγε η πόρτα και έβλεπε κανείς το στολισμένο δένδρο, κάτω από τις καμάρες αυτών των σπιτιών. Έμοιαζε με σκηνή από χριστουγεννιάτικη κάρτα μιας άλλης εποχής. Και εμείς πλαισιώναμε αυτή την ομορφιά με χριστουγεννιάτικες μελωδίες και ευχές.

Γράφω σε χρόνο εξακολουθητικό γιατί η παράδοση αυτή διατηρήθηκε για χρόνια. Σταμάτησε ίσως το 2017 ή το 2018. Εγώ, εν τω μεταξύ. είχα μετατεθεί σε άλλη υπηρεσία και τα ηνία ανέλαβε η Ειρήνη Αχιλλέως μαζί με τον Γιάννη Κληρίδη, που ήταν μέλος της ομάδας από πολύ νωρίτερα. Το κύριο χαρακτηριστικό των ανθρώπων που συμμετείχαν ήταν το πάθος, ο ενθουσιασμός και η από καρδιάς οργάνωση αυτής της εκδήλωσης. Ο προϋπολογισμός σιγά – σιγά αυξήθηκε και το μενού στη γιορτή στο Πολυεργαστηριακό έγινε πιο πλούσιο. Το σπεσιαλιτέ της βραδιάς ήταν η σούπα που έφτιαχνε η Ίνκα που σέρβιρε σε ποτήρια και τη συνοδεύαμε με το ζεστό κρασί. Οι χορωδίες άλλαξαν και συμμετείχαν περισσότερα παιδιά. Όμως το πνεύμα παρέμεινε το ίδιο, χαρούμενο, δοτικό και αγνό.

Σιγά – σιγά εμπλουτιζόταν και το κοινό που την παρακολουθούσε και έβλεπες νεαρές μητέρες να σπρώχνουν τα καροτσάκια με τα παιδάκια τους, περπατώντας στα δρομάκια και λέγοντας τα κάλαντα. Υπήρχαν και άνθρωποι που την απαξίωναν γιατί δεν είχε την λάμψη των εκδηλώσεων κάτω από τα μεγάλα φώτα και το θόρυβο της πόλης. Όμως αυτοί δεν ήρθαν ποτέ να την παρακολουθήσουν, να ακολουθήσουν την χαρούμενη πομπή στα δρομάκια της Παλιάς Πόλης και να τραγουδήσουν τα κάλαντα σε ανθρώπους ξεχασμένους.

Γράφοντας αυτό το κείμενο, ξανάζησα εκείνες τις στιγμές και μια γλυκιά ζεστασιά γέμισε την καρδιά μου. Άκουσα ξανά τα κάλαντα και ένοιωσα τον ενθουσιασμό των παιδιών που δεν ήθελαν να τελειώσει αυτή η περιδιάβαση. Έχουν περάσει τόσα χρόνια που πολλά από αυτά θα έχουν γίνει ενήλικες, όμως είμαι βέβαιη ότι θα θυμούνται εκείνη τη μέρα. Ίσως κάποτε τα βήματά τους να τους οδηγήσουν εκεί, σε εκείνη τη γωνιά της πόλης, που δεν επισκέπτονται πολλοί …

Είναι το μέρος  όμως, που κάποιος μπορεί να βιώσει τη πόλη μας διαχρονικά, να δει τις σκιές των Φράγκων κατακτητών να περπατούν στα δρομάκια, να δει αποτυπωμένες στα σπίτια τις επιδράσεις των Οθωμανών και να εμπειραθεί τον φρικτό διαχωρισμό της πόλης σε ελληνοκυπριακό και τουρκοκυπριακό τομέα. Εκεί, ταπεινά και ρομαντικά, είναι γραμμένη η ιστορία του τόπου μας.

Η φωτογραφία είναι ευγενής παραχώρηση του Δήμου Λευκωσίας

12 responses to “Χριστούγεννα στις γειτονιές”

  1. Μόνικα Ανδρέου says:

    Μα πάρα πολύ όμορφο Μαρία μου! Μοιάζει με παραμύθι γιατί η αγάπη, το γνήσιο ενδιαφέρον και ο ενθουσιασμός δεν είναι συνήθως πίσω από τις διάφορες εκδηλώσεις και τι διαφορά κάνει όταν είναι! Καλά έκανες και το μοιράστηκες μαζί μας, να μην ξεχαστεί! Διερωτώμαι όμως γιατί σταμάτησε ή αν γίνεται κάτι διαφορετικό τώρα. Φυσικά όλα τα πράγματα έχουν ένα τέλος και η ενέργεια που δόθηκε από τους πρωτοπόρους κράτησε σχεδόν 20 χρόνια!

    • Maria Atalanti says:

      Ευχαριστώ πάρα πολύ και χαίρομαι ιδιαίτερα που ένοιωσες εκείνο το συναίσθημα. Μέσα από τα απλά βγαίνει όλη η αλήθεια.

  2. Chara Konstantinidi says:

    Ευγε Μαρία Αταλάντη! Πολύ ανθρώπινα και συγκινητικά. Και εγώ όποτε έρχομαι στη Λευκωσία θέλω να τριγυρνάω στα σοκάκια της παλιά πόλης και να μπαίνω στις εκκλησιές της. Είναι μαγικά γιατί εκπέμπουν την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν εκεί.
    Να ευχηθούμε την επανένωση!

    • Maria Atalanti says:

      Ω! Πόσο σε ευχαριστώ Χαρά για τα λόγια σου! Αυτό ακριβώς νοιώθω και εγώ: ότι είναι μαγικά! Χαίρομαι που και αρέσει και σε σένα η περιδιάβαση στη παλιά Λευκωσία. Ευχόμαστε σίγουρα την επανένωση!

  3. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΝΕΝΗ says:

    Πολύ όμορφη αναδρομή καταστάσεων ,συναισθημάτων, ψυχισμού,παραδόσεων και μνήμης!
    σ ευχαριστούμε Μαρία.
    ΚΑΛΆ ΧΡΙΣΤΟΎΓΕΝΝΑ να έχεις…..

    • Maria Atalanti says:

      Σε ευχαριστώ Νένη μου και χαίρομαι πάρα πολύ που επέστρεψες στην παρέα μας. Καλά Χριστούγεννα να έχεις!

  4. Maria.Klerides says:

    Με συγκινησες πάρα πολύ Μαρία μου. Ένιωσα κι εγώ αυτά τα υπέροχα συναισθήματα μέσα από την περιδιαβαση στην παλιά πόλη όταν παρακολουθούσα αυτή την απλή αλλά όμορφη γιορτουλα που σε βάζει στο πνεύμα των Χριστουγέννων.
    Να είσαι πάντα καλά να μας φωτίζεις με τα γραφόμενα σου. Καλά Χριστούγεννα και κάθε καλό στη ζωή σου, πάντα με υγεία

    • Maria Atalanti says:

      Ευχαριστώ Μάρω μου! Εμείς που τα ζήσαμε έχουμε το προνόμιο να έχουμε αυτές τις αναμνήσεις στην καρδιά μας και κανείς ποτέ δεν μπορεί να μας τις πάρει. Ήταν τόσο αυθόρμητο και αυθεντικό που νομίζω δεν αντιγράφεται.
      Καλά Χριστούγεννα να έχεις με την οικογένειά σου.

  5. georgiagouti says:

    Χρόνια πολλά Καλά Χριστούγεννα σε όλους. Τέτοιες δραστηριότητες πρέπει να γίνονται και προβάλλονται γιατί οι άνθρωποι για τους οποίους γίνονται βλέπουν μια αχτίδα φωτός στη ζωή τους και γεμίζουν με ελπίδα για το αύριο. Αυτό είναι το ένα κομμάτι των Χριστουγέννων και το πιο σημαντικό κατά την γνώμη μου. Το δεύτερο κομμάτι με τα φώτα είναι η άλλη διάσταση του πνεύματος της γιορτής

    • Maria Atalanti says:

      Χρόνια Πολλά Γεωργία μου και χαίρομαι που σου άρεσε. Αν έρθεις στην Κύπρο καμιά φορά αξίζει να επισκεφθείς αυτές τις γειτονιές. Είμαι βέβαιη ότι θα σου αρέσουν.

  6. Ειρήνη says:

    Χρόνια πολλά και ευλογημένα σε όλους! Μαρία μου μας ξύπνησες ωραίες αναμνησεις. Η πιο όμορφη για μένα εκδήλωση του Δήμου, η οποία ξυπνα όμορφες εικόνες και γλυκά συναισθήματα. Είμαι πολύ τυχερή που όταν διορίστηκα στο Δημαρχείο συνεργάστηκα μαζί σου, αλλα και με τον αγαπητό συνάδελφο Γιάννη Κληρίδη!

    • Maria Atalanti says:

      Χρόνια Πολλά Ειρήνη μου! Ναι ήταν πολύ όμορφα και δημιουργικά τα χρόνια της συνεργασίας μας. Όπως πάντοτε έλεγε και η Αγνή: Δεν φτάνει να διεκπεραιώνεις σωστά τη δουλειά σου, πρέπει να έχεις όραμα για να βοηθήσεις τον Δήμο Λευκωσίας να πάει μπροστά. Και αυτή η εκδήλωση είχε και καρδιά και όραμα.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *